Awantura o niemieckie napisy w Złotoryi. Konserwator chce je zatynkować, mieszkańcy są oburzeni - Radio Wrocław

Awantura o niemieckie napisy w Złotoryi. Konserwator chce je zatynkować, mieszkańcy są oburzeni

Karolina Bieniek
Karolina Bieniek
| 9 miesiecy temu, 2025-09-18, 06:51
Awantura o niemieckie napisy w Złotoryi. Konserwator chce je zatynkować, mieszkańcy są oburzeni - Napisy, które zostały odkryte na ścianie budynku SP nr 1 w Złotoryi.
Napisy, które zostały odkryte na ścianie budynku SP nr 1 w Złotoryi.
Fot: Karolina Bieniek/ Radio Wrocław

Zabytkowe niemieckie napisy do zatynkowania. Taką decyzję podjął konserwator zabytków. Mieszkańcy nie kryją oburzenia. Chodzi o umieszczony na ścianie frontowej budynku Szkoły Podstawowej nr 1 w Złotoryi napis w języku niemieckim: "Erbaut Ev. Volksschule 1907", napis ten zaświadczał, że gmach został wzniesiony w 1907 roku jako ewangelicka szkoła ludowa. Wyłonił się spod farby podczas prowadzonych prac nad elewacją budynku.

Napisy zostaną zatynkowane, bo miasto nie ma pieniędzy na odrestaurowanie

Konserwator zabytków informuje, że projekt nie przewiduje odtworzenia tego napisu, dlatego jest decyzja o jego zatynkowaniu. Ma to mieć też związek z tym, że inwestor, w tym przypadku miasto, nie ma pieniędzy na odrestaurowane tego napisu. Mieszkańców takie argumenty nie przekonują:

- No jak nie ma pieniędzy, co to znaczy, że nie ma pieniędzy. Na takie rzeczy muszą być pieniądze. Ale jakiż to wydatek? Nic nie zakrywać, starać się to wyczyścić jakoś. A jakie by nie były, to jest nasza historia. Złotoryja jest miastem, które ma historię! I niech to będzie.

Przeczytaj również: Co dalej z polskimi kontrolami na granicy z Niemcami? Rząd chce je przedłużyć aż o pół roku!

Jak wyjaśniła Radiu Wrocław w przesłanym mailu inspektor Agnieszka Bryła-Zogata z legnickiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, to, co okryto podczas obecnego remontu, jest tylko śladem po napisie. Najprawdopodobniej po II wojnie światowej napis został skuty, a miejsce po nim zamalowane farbą. Złotoryjanie stoją na stanowisku, że "w ścisłym centrum najstarszego miasta w Polsce należałoby z większą pieczołowitością podchodzić do wszelkich śladów historii":

- Jest pełno niemieckich napisów, śladów tej niemieckości - nie możemy tego zacierać. Powinno to być wzięte pod uwagę, a nawet jeżeli w trakcie wychodzą takie rzeczy to też trzeba to wziąć pod uwagę, jednak budynek jest zabytkowy, można było się spodziewać, że będą tam jakieś niespodzianki.

Do napisu można powrócić w przyszłości

Jak przekonują urzędnicy, to nic straconego. Zabieg zatynkowania napisów to forma zabezpieczenia, która "pozwala w przyszłości wrócić do tematu odtworzenia napisów, gdyby była taka wola właściciela czyli miasta Złotoryja" - dodaje w mailu inspektor Agnieszka Bryła-Zogata. Inwestor, czyli miasto po odkryciu napisów nie zwrócił się jednak do konserwatora o zmianę administracyjnej decyzji konserwatorskiej w zakresie eksponowania śladów po napisie ani ich odtworzenia. Budynek szkoły nie jest objęty ścisłą ochroną konserwatorską.

Sprawdź: Uwaga, kierowcy - noga z gazu! Nowy odcinkowy pomiar prędkości na A4 już działa


Komentarze (55)
Dodając komentarz do artykułu akceptujesz regulamin strony.
Radio Wrocław nie odpowiada za treść komentarzy.
~Dolnoślązak 2025-09-24 08:41:07 z adresu IP: (188.146.xxx.xxx)
Bardzo, ale to bardzo nieuczciwe postawienie tematu. Tytuł - krańcowa manipulacja. Jacy mieszkańcy "oburzeni"? Ilu? Ktoś to zbadał, policzył? Ilu tych "oburzonych"? Kilku? Kilkunastu? Bo na pewno nie znacząca część. Takie "dziennikarstwo" to nie jest ŻADNE dziennikarstwo. To agitka propagandowa. Taka w stylu sowieckim. Wstyd! Wstyd!! WIELKI WSTYD !!!!
~damian 2025-09-23 09:34:43 z adresu IP: (176.124.xxx.xxx)
Wyobrażam sobie jak pękają ze śmiechy pionierzy, gdy "z góry" obserwują spór o tę resztkę niemieckiego napisu...
~Wrocławianin 2025-09-22 16:01:06 z adresu IP: (85.219.xxx.xxx)
Kości więźniów Gross Rosen, którzy życie stracili przy budowie autostrady czy drogi sudeckiej, do dziś nie wyzbierane. Po lasach leżą, często tuż pod trawą. Zamiast tym się zająć, szczątki ofiar niemieckiej tyranii uszanować, rzekomo sielskie pamiątki niemieckich czasów rekonstruują. Wrocławia
~Dolnoślązak 2025-09-22 07:55:51 z adresu IP: (85.219.xxx.xxx)
"Mieszkańcy oburzeni"?? Takie wciskanie kitu to brak szacunku dla słuchaczy, to obraza dla ich inteligencji. Powodów do oburzenia ludzie mają bez liku, ale żaden nie oburza się czymś takim. No chyba, że jakiś filogermanin kopnięty czy niemiecki agent wpływu, których mamy niestety w Polsce wielu.
~Mela 2025-09-22 01:39:05 z adresu IP: (2a00:6020:b20a:a200:486:x:x:x)
Ale bzdety:-)))))Czy to aby na pewno polsscy mieszkańcy Złotoryji tak sie oburzają? Propaganda w łatwiej przyswajalnej formie.
~Zuzanna 2025-09-21 20:16:18 z adresu IP: (85.219.xxx.xxx)
Tradycja jurgieltu - przekupywania polskich elit przez Rosję i Niemcy wiecznie żywa. W XVIII wieku skończyło się to likwidacją naszego państwa.
~Polak 2025-09-21 10:38:17 z adresu IP: (78.88.xxx.xxx)
Widać szacunek do wspólnej historii u mieszkańców i brak tego szacunku u komentujących, którzy powielaja poglądy przysyła tu z Kremla od kilku lat.
~Stary Wrocławianin 2025-09-21 10:16:34 z adresu IP: (85.219.xxx.xxx)
Te same numery, co w Szczytnie, Gdańsku, Krokowej i setkach innych miejsc. Komuś bardzo zależy na tym, żeby Polacy mieli poczucie, że nie są u siebie.
~Artur 2025-09-19 22:44:11 z adresu IP: (85.219.xxx.xxx)
Plucie w twarz pamięci milionów ofiar niemieckich zbrodni. Takie skutki tego, że się z nich Niemcy nigdy nie rozliczyli
~To wciąż Polska 2025-09-20 10:19:53 z adresu IP: (46.205.xxx.xxx)
Tych "niewinnych" zapisów jest zdecydowanie za dużo.
~Lusiek 2025-09-19 23:57:52 z adresu IP: (31.61.xxx.xxx)
To nie swastyka na bunkrze Hitlera tylko niewinny napis na szkole gminnej z 1907 roku. My nie chcemy żeby we Lwowie zacierano polskie napisy na domach, prawda?
~Solari-adi 2025-09-19 21:10:22 z adresu IP: (37.30.xxx.xxx)
Tymczasem kanał zero i pisowcy którzy walczą z takimi pamiatkami widząc w tym dbanie o niemiecka politykę historyczna... Herezje i głupota. O to trzeba dbać!!!
~Pick 2025-09-19 23:54:33 z adresu IP: (31.61.xxx.xxx)
Jest różnica między napisem na moście będącym dowodem kajzerowskiej chwały a apolitycznym napisem z 1907 r. na murze szkoły. Trzeba umieć to zrozumieć. Skąd ta dezinformacja że PiS już potępił? A gdyby potępiła to lewica, to co? Po co sączyć bezrefleksyjną nienawiść?
~Ewelina 2025-09-19 20:53:14 z adresu IP: (37.248.xxx.xxx)
Dolnoślązacy to w większości ludzie oderwani od korzeni. Komuniści zrobili z tych ludzi plazmę bez kodu kulturowego.Jeżeli niemieckie napisy należy zachować, bo to historia , mam pytanie.W moim mieście na jednym z budynków zachowała się swastyka. Zbijać tynk i odrestaurować? Przecież to tez historia.
~Marcin 2025-09-20 05:15:56 z adresu IP: (93.159.xxx.xxx)
A ty z jakiej radzieckiej dziury jesteś? Nie oceniaj Polaków po województwach bo sama będziesz oceniana. A z radzieckiej dziury to nie chodzi mi tu o województwo!
~Jungfrau 2025-09-19 23:48:54 z adresu IP: (31.61.xxx.xxx)
Jest różnica między apolitycznym napisem na szkole gminnej z 1907 a hitlerowską swastyką. Jest różnica między napisem nad mostem będącym dowodem kajzerowskiej chwały a apolitycznym napisem na szkole gminnej z 1907 r.
~Poz 2025-09-19 20:02:21 z adresu IP: (2a01:114f:9a2:e900:7579:x:x:x)
Historii nie da się zakłamać
~Stanisław 2025-09-19 22:41:33 z adresu IP: (85.219.xxx.xxx)
Przywracanie takich napisów to dowód triumfu kłamstwa. Zapomnienia tego, czym byli Niemcy.
~zyhu 2025-09-19 18:34:38 z adresu IP: (195.191.xxx.xxx)
Nie paniusia konserwator idzie do szkoły albo niech najlepiej zrezygnuje z pracy
~Krzysztof 2025-09-19 16:25:29 z adresu IP: (85.219.xxx.xxx)
Znikczemnienie, skretynienie z tym kultem każdej niemczyzny...
~Polak antyPOłgłówek 2025-09-19 15:28:16 z adresu IP: (31.0.xxx.xxx)
Ty i tobie POdobni to i swastykę by odnawiali bo to historia, zapewne wielu niemców z tej szkoły robiło z ludzi nawóz, abażury oraz mydło... grabiło, mordowało, paliło i kradło...
~DDR 2025-09-19 18:35:50 z adresu IP: (195.191.xxx.xxx)
I dlatego yebać PiSochwiejów i ich durnych wyznawców
~DWG 2025-09-19 15:10:13 z adresu IP: (77.65.xxx.xxx)
Zostawcie nas na ziemiach odzyskanych w spokoju, wszelkie pojeby z Kongresówki. To jest czesc naszej historii, zajmijcie sie sobą wy ruskie onuce
~J-23 2025-09-19 17:11:07 z adresu IP: (85.219.xxx.xxx)
DWG - typowe szczekanie Volksdeutscha.
~Artur Adamski 2025-09-19 10:57:44 z adresu IP: (188.146.xxx.xxx)
W Polsce każdy okruch niemieckości ma być nietylalnym skarbem a w RFN dekrety Hitlera z września 1939 - ciągle obowiązują. Związek Polaków w Niemczech - od września 1939 ciągle nielegalny, majątek Związku Polaków w Niemczech - nadal skonfiskowany i nie oddany, mniejszość polska w Niemczech - oficjalnie NIE ISTNIEJE...
~Stary wrocławianin 2025-09-19 10:54:58 z adresu IP: (188.146.xxx.xxx)
Kto zna historię - temu słowa w rodzaju "Schulle" kojarzą się z germanizacją, ze zniemczaniem, z Hakatą, Kulturkampfem, z katowaniem dzieci z Wrześni. Zaczyna się od rekonstruowania niemieckih napisów, od niemczenia przestrzeni publicznej a teraz już mamy pomniki ku czci hitlerowców w Krokowej, zamiar postawienia pomnika Bismarcka w Szczytnie (aleja jego imienia - już prawie jest), mamy cześć oddawaną śmiertelnym wrogom Polski w przestrzeni Wrocławia. Któregoś dnia obudzimy się w Deutsche Reichu, w którym miejsca dla polskości i dla Polaków będzie tyle, co w poprzednich Reichach. Czyli: ZERO!
~Andrzej z Prudnika 2025-09-19 08:33:56 z adresu IP: (194.1.xxx.xxx)
Piękny napis świadczący o lokalnej historii. Stanowisko konserwatora szczerze mnie dziwi. Jego rolą i zadaniem jest ochrona dóbr kultury. Odkryto coś istotnego z punktu widzenia historii miasta i budynku, więc należy to zachować, a nie zatynkowywać, jak w Polsce Ludowej, bo niemieckie. Poza tym nie mamy do czynienia z biedaiwestorem, tylko samorządem. Taka renowacja, łącznie z dokumentacją, to nie więcej niż kilka tysięcy złotych. Mniej niż nakaz wymiany okien na drewniane w zabytkowych kamienicach należących do skromnie żyjących emerytów. Władze miasta nie dojrzały do dźwignięcia dziedzictwa swojego miasta. Miasta w Polsce. Nie bójcie się swojej historii.
~Fan 62 2025-09-19 08:17:42 z adresu IP: (46.112.xxx.xxx)
Zatynkowac to zbrodnia . To kawał historii a ludzie powinni bronić tych napisów . Ten co chce zatynkowac to kompletny idiota powinien zmienić zawód
~Okt 2025-09-19 00:55:32 z adresu IP: (217.97.xxx.xxx)
A w Legnicy samotnej matce każą wstawiać drewniane okna w zapyziałej kamienicy. Wszyscy mają plastik, ale ona ma wstawić okna za kilkanaście tysięcy. Brak pieniędzy nie jest argumentem
~Kogut 2025-09-19 07:50:45 z adresu IP: (188.33.xxx.xxx)
I dlatego wali w kamienicach stęchlizną bo ludzie bez zastanowienia wymieniają na plastiki..
~Antyrudy 2025-09-18 23:46:12 z adresu IP: (2a01:112f:4905:bd00:c401:x:x:x)
Zakryć napisy zanim rudy zdrajca przyjedzie kwiaty złożyć.
~Anty Antyrudy 2025-09-19 09:24:41 z adresu IP: (188.33.xxx.xxx)
~Witek 2025-09-18 22:26:55 z adresu IP: (83.22.xxx.xxx)
Ludzie, miejcie więcej dystansu do tak zamierzchłej przeszłości. Gdyby myśleć o wszystkim w kategoriach rewanżyzmu i historycznej sprawiedliwości, należałoby burzyć stare pałace i kamienice na ziemiach odzyskanych, bo nie nasze, bo niemieckie. Absurd! Historii nie zmienimy, trzeba zachować zabytki, chronić sztukę bez względu na jej rodowód, bo piękno jest uniwersalne, ponadczasowe.
~Zuzanna 2025-09-18 21:57:13 z adresu IP: (188.146.xxx.xxx)
Ale czasów doczekaliśmy! Każde niemieckie g...o pod prawną ochroną. Konserwowane bardziej pieczołowicie, niż groby ofiar niemieckich zbrodni. Niedługo każde drzewo, pod którym jakiś Szw...b się kiedyś wysikał będzie pomnikiem historii. A gdzie kloca postawi pomnik zbudują. I to za polskie pieniądze, niemieckimi się tych wszystkich proniemieckich "kultywatorów" opłaca.
~niemiec 2025-09-18 21:13:37 z adresu IP: (37.30.xxx.xxx)
Zatynkować to
~Krzysztof 2025-09-18 19:19:11 z adresu IP: (95.49.xxx.xxx)
Każdy wielbiciel niemieckich napisów powinien mieć wypaloną swastykę na czole
~Jaco70 2025-09-19 08:31:25 z adresu IP: (2a00:f41:700c:c546:0:x:x:x)
~Willi 2025-09-18 18:47:01 z adresu IP: (5.172.xxx.xxx)
Skuć wszystkie takie napisy a tych volksdeutschów opłacanych przez Berlin oskarżyć o zdradę
~Tymosz45 2025-09-18 17:55:12 z adresu IP: (80.49.xxx.xxx)
We Wrocku mamy dużo więcej takich Volksdeutschow, wszystkich co krzyczą za restaurowaniem dokładnie opisujcie i róbcie im zdjęcia
~Aga 2025-09-18 17:28:08 z adresu IP: (2a00:f44:73:8952:764e:x:x:x)
Zmazać gówniane niemieckie szmacidło Niemiec by się nie zastanawiał nad polskim napisem historia czy nie.
~Aga 2025-09-18 17:26:58 z adresu IP: (2a00:f44:73:8952:764e:x:x:x)
Niestety dalej żądza u nas Hitler syny jak widać.
~Mamay 2025-09-18 17:25:12 z adresu IP: (188.146.xxx.xxx)
Niemieckie napisy w Złotoryi godzą w samo serce narodu. A polskie napisy we Lwowie czy Wilnie są świadectwem wspaniałej, bo polskiej, historii tych miast i ręce precz. Typowo nacjonalistyczna logika. Podziwiam
~J-23 2025-09-18 22:00:11 z adresu IP: (188.146.xxx.xxx)
Polacy Ukraińców we Lwowie nie mordowali. A za Hitlera wszystkich Niemców, którzy nie byliby bandytami, mordercami a przynajmniej złoziejami - na palcach można było policzyć. Wymordowali Polaków 6 milionów i wymordowaliby wszystkich, gdyby czasu im starzyło.
~ZBROJA 2025-09-18 17:23:18 z adresu IP: (83.4.xxx.xxx)
Bardzo pozytywna decyzja Urzędu Konserwatorskiego.Nie mogą pieniądze polskiego podatnika iść na restaurację nic nie wartych przebrzmiałych obcojęzycznych napisów.To polska szkoła od 80 lat,gdzie polskie dzieci uczą się m.in. języka polskiego,historii i geografii Polski
~Artur Adamski 2025-09-18 14:47:01 z adresu IP: (188.146.xxx.xxx)
Poczytajcie sobie Państwo pamiętniki Polaków z końca XVIII wieku. Wszyscy się wtedy przyzwyczajali, że przemaszerowują sobie pruskie wojska, że stacjonują carskie garnizony, że niemczyzna i ruszczyzna stają się coraz bardziej powszechne. Wszyscy przyzwyczajali się do tej niemczyzny, codziennością się dla wszystkich stawała, normą, czymś zwyczajnym, normalnym, oczywistym... I któregoś dnia, nikt tego nawet nie zauważył, nagle - panstwa polskiego już nie było. Nagle, niespodziewania i z "zaskoku". Tak właśnie powoli "ugotowano polską żabę". Ale jak to się już stało - to na cokolwiek było już za póżno. Polski już nie było, polskich napisów na ulicach i placach - wkrótce też nie. Nowy gospodarz się pojawił. Ten od tych napisów, od tego języka i tych porządków, w których na Polskę i polskość miejsca nie było już - żadnego.
~Dolnoślązak 2025-09-22 18:53:58 z adresu IP: (195.54.xxx.xxx)
Prędzej cię Amerykanie zaanektują, bo języka angielskiego znacznie więcej jest w przestrzeni publicznej w Polsce niż niemieckiego, ty patrioto od siedmiu boleści...
~To wciąż Polska 2025-09-20 11:03:01 z adresu IP: (46.205.xxx.xxx)
To zagrożenie, niestety powraca.
~Stary wrocławianin 2025-09-18 13:08:25 z adresu IP: (188.146.xxx.xxx)
W XIX wieku byli tacy "rzecznicy pojednaniaz Rosją". Pierwszym krokiem ku temu "pojednaniu" miało być dla zapisu języka polskiego zastąpienie alfabetu łacińskiego - tzw. cyrylicą oraz przejście wszystkch Polaków na prawosławie. A teraz "rzecznicy przyjażni z Niemcami" niemieckie napisy wszędzie umieszczają To niech może przywrócą też te w rodzaju "Nur fur Deutsche" i te po przetłumaczeniu brzmiące: "Psom i Polakom wstęp wzbroniony". Tysiące ich były! To też jest - HISTORIA. Przywracajmy?
~Ola 2025-09-18 12:28:49 z adresu IP: (31.60.xxx.xxx)
Niemcy się oburzają?
~Dolnoślązak 2025-09-18 11:26:37 z adresu IP: (188.146.xxx.xxx)
Wszyscy ci wielbiciele niemieckich napisów niech sobie je na własnych czołach "zrekonstruują". Tak, żeby ich niemieccy panowie nie mieli wątpliwości, którzy to ich sługusy i którym za lizanie niemieckich butów mają swoje fenigi wybecalować.
~~~Tuw 2025-09-18 10:45:36 z adresu IP: (83.168.xxx.xxx)
- Aula Leopoldina Uniwersytetu Wrocławskiego to nie tylko najpiękniejsza sala UWr, lecz symbol dziejów Wrocławia. Od pewnego czasu na jej ścianach nie wisi już Orzeł Biały, za to jest portret króla Prus Fryderyka II, który wcale nie wisiał tam oryginalnie” - napisał kilka dni temu na portalu X nauczyciel akademicki, a także radny Lublińca Piotr Wojtulek. tuwroclaw
~tutejszy 2025-09-18 10:29:34 z adresu IP: (2a09:bac5:5084:295f::x:x:x)
Ci tzw mieszkańcy to rezydenci konsulatu przy Podwalu
~1234 2025-09-18 09:42:07 z adresu IP: (93.159.xxx.xxx)
Iluż to oburzonych mieszkańców doliczyła się p. Bieniek?
~Artur Adamski 2025-09-18 08:39:07 z adresu IP: (188.146.xxx.xxx)
Wymiotować się chce na widok tych proniemieckich umizgów, tego nie kończącego się płaszczenia przez Niemcami. Jeszcze nazwy swych ulic, swych miejscowości na niemieckie pozamieniajcie, jeszcze flagi, które tu wszędzie do 1945 roku powiewały powywieszajcie. I takie imprezki róbcie - REKONSTRUKCJE HISTORYCZNE tego, co w setkach wiosek Dolnego Śląska się działo. Czyli dobijania ofiar marszy śmieci. Tych więżniów Gross Rosen pędzonych przez te wioski, których niemiecka ludność opluwała, kamieniami obrzucała, kopała a często - zabijała. Tych wiosek, w których niewolniczo na śmierć zapracowywali się wywiezieni na roboty Polacy. Mniej posłusznym na wrocławskim Kleczkowie gilotynami głowy ścinano. Kilkaset (w dużej częsci polkich kobiet) - tylko na samym Kleczkowie. Pierwsza, za "odpyskowanie" bauerowi ze Skokowy zginęła w roku 1940, zywała się Zofia Adamska. A po niej były setki innych tylko w tym jednym miejscu. Tak, pielęgnujmy tu pamięć Niemieckich PANÓW. Das ist gute Idee. Mein Gott...
~Giuseppe 2025-09-22 17:13:17 z adresu IP: (83.26.xxx.xxx)
Jak miło przeczytać rzeczowy komentarz. Niemcy niech się cieszą, że ich zwycięzcy nie zutylizowali