Pierwsza gwiazdka bez tajemnic. Sprawdzamy niebo nad Dolnym Śląskiem. Co zobaczymy jako pierwsze?

Pierwsza gwiazdka od wieków wyznacza moment rozpoczęcia wigilijnej wieczerzy. Choć dziś jest przede wszystkim symbolem tradycji, jej źródła sięgają realnych zjawisk astronomicznych, obserwowanych już ponad dwa tysiące lat temu. Zarówno historycy, jak i astronomowie są zgodni, że biblijna Gwiazda Betlejemska nie była zwykłą gwiazdą.

Sprawdź: W święta będzie bardzo ślisko na drogach. IMGW ostrzega przed oblodzeniem

Planeta, wybuch gwiazdy czy kometa? Jest kilka hipotez

Najczęściej wskazuje się na rzadką koniunkcję planet,  szczególnie Jowisza i Saturna, która była widoczna na niebie w okresie przed narodzinami Chrystusa. Inne hipotezy mówią o  wybuchu gwiazdy. Takie proces nazywany jest "nową" lub "supernową". Tego typu wybuchy mogą być widoczne na niebie przez długi czas, a w zależności od wielkości gwiazdy oraz jej odległości od Ziemi, mogą tworzyć obiekt o bardzo dużej jasności. W starożytności takie zjawiska interpretowano jako wydarzenia o szczególnym znaczeniu.

Kolejną z rozważanych hipotez jest kometa. To bardzo efektowne ciało niebieskie, jasne, przyciągające uwagę. Najczęściej w tym kontekście wspomina się kometę Halleya, która była widoczna na niebie w 12 roku p.n.e.. Problem polega jednak na tym, że większość badaczy datuje narodziny Jezusa na okres między 7 a 4 rokiem p.n.e., a więc kilka lat później. To sprawia, że kometa Halleya nie pasuje czasowo do opisu biblijnego, a kometa jako "obiekt niebieski prowadzący mędrców" jest najmniej prawdopodobną hipotezą.

Pierwszą gwiazdką będzie... jedna z dwóch najjaśniejszych gwiazd!

Współczesna "pierwsza gwiazdka" nie musi mieć już tak spektakularnego charakteru. W polskiej tradycji jest to po prostu pierwszy jasny obiekt widoczny na niebie po zachodzie słońca. Może to być zarówno gwiazda, jak i planeta, a o tym, który obiekt zostanie zauważony jako pierwszy, decyduje lokalizacja,  położenie na niebie oraz warunki atmosferyczne. W 2025 roku sytuacja jest jednak dość wyjątkowa. We Wrocławiu 24 grudnia słońce zajdzie około godziny 15:33. Około pół godziny później, między 16:00 a 16:15, niebo stanie się na tyle ciemne, by można było dostrzec pierwsze jasne ciała niebieskie.

Najwcześniej widoczne będą wówczas prawdziwe gwiazdy, a nie planety. Jedną z nich będzie Wega, znajdująca się w gwiazdozbiorze Lutni – bardzo jasna gwiazda znajdująca się nisko nad zachodnim horyzontem. Niemal równocześnie pojawi się Kapella, znajdująca się w gwiazdozbiorze Woźnicy, kolejna z najjaśniejszych gwiazd nocnego nieba, widoczna w północno-wschodniej części firmamentu. To właśnie jeden z tych dwóch obiektów będzie w 2025 roku faktyczną "pierwszą gwiazdką" nad Wrocławiem i Dolnym Śląskiem.

Saturn na podium

Nieco później, między godziną 16:15 a 17:00, przy sprzyjających warunkach atmosferycznych możliwe będzie dostrzeżenie Saturna, który pojawi się nisko nad południowo-zachodnim horyzontem. Choć jest to druga największa planeta w Układzie Słonecznym, jej jasność będzie zdecydowanie słabsza niż Wegi oraz Kapelli. Najjaśniejszym obiektem całej nocy okaże się Jowisz, jednak pojawi się on znacznie później, między godziną 18:00 a 18:30. Z tego powodu, mimo imponującej jasności, nie może być uznany za pierwszą gwiazdkę.

Jak zlokalizować pierwszą gwiazdkę?

Aby zobaczyć pierwszą gwiazdkę, warto rozpocząć obserwację około godziny 16:00 i skierować wzrok najpierw ku zachodowi, a następnie ku północno-wschodniej części nieba. Najlepsze warunki zapewni miejsce oddalone od miejskich świateł, z odsłoniętym horyzontem. Pierwsza gwiazdka będzie jasnym, wyraźnym punktem, który pojawi się na tle wciąż granatowego nieba. Choć dziś jej znaczenie ma przede wszystkim wymiar symboliczny, pierwsza gwiazdka wciąż łączy tradycję z astronomią.

Ważne: Wzmożone świąteczne kontrole drogowe. Policja patroluje A4 także z powietrza