Od A do Z: parametry idealnej szafki pracowniczej BHP

Przepisy dotyczące szafek pracowniczych

Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom odpowiednie pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne, w tym szatnie i szafki pracownicze. Powinności te reguluje kilka aktów prawnych, zwłaszcza:

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U.2003.169.1650); szczególnie Załącznik nr 3 (Wymagania dla pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych).

Zgodnie z ogólnymi przepisami BHP wyposażenie szatni powinno odpowiadać rodzajowi wykonywanej pracy i poziomowi narażenia pracowników na zabrudzenie lub kontakt z substancjami szkodliwymi.

Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP stanowi m.in., że:

Każdy pracownik powinien mieć własną szafę ubraniową w szatni odzieży własnej oraz w szatni odzieży roboczej i ochronnej(jeśli dotyczy).

• Jeśli zachodzi konieczność oddzielenia odzieży roboczej od prywatnej, należy zapewnić pracownikom dwie szafy ubraniowe lub jedną podwójną (z dwiema komorami).
• W zakładzie o podwyższonym ryzyku należy zorganizować szatnie przepustowe, które oddzielają zespołem sanitarnym (natryskami) części przeznaczone do przechowywania odzieży roboczej i odzieży własnej.
• Szerokość przejść między rzędami szaf powinna wynosić co najmniej 1,5 m.
• Szafki BHP powinny spełniać wymagania Polskiej Normy. Najbliższa im norma PN-M-78711:1975 (Szafy stalowe na ubrania) została jednak wycofana bez zastąpienia i na tę chwilę kierunek wyznaczają wyłącznie dobre praktyki i standardy produkcyjne.

Najczęściej wybierane modele szafek BHP

W meble wyposażają takie sklepy jak profesmeb.pl czy mebiuro.pl, które oferują produkty polskich firm. Szafki pracownicze dostarcza głównie firma Malow z Suwałk, a do najpopularniejszych produktów z ich oferty należą m.in. szafy Sum 320 W ST, SUM 420 W st, SUS 322 W ST, SUM 321 W ST i SUL 32 W ST.

Powyższe szafy łączy solidna zgrzewana konstrukcja z blachy stalowej zabezpieczonej metodą konwersji cyrkonowej i pomalowanej proszkowo, wysoki poziom higieny (m.in. zastrzeżona znakiem przemysłowym perforacja – wentylacja, która odpowiada za odpowiednią cyrkulację powietrza w szafce metalowej BHP) i bogaty wybór wyposażenia dodatkowego takiego jak: daszek skośny, nogi 14 cm, cokół, ławeczka stała, ławeczka z siedziskiem wysuwanym, zamek szyfrowy, zamek na kartę i inne.

Wszystkie szafki metalowe są również objęte 10-letnią gwarancją, a ich producent uzyskał atest higieniczny PZH oraz certyfikaty jakości/bezpieczeństwa (m.in. klasyfikacji reakcji na ogień wg normy PN-EN 13501-1:2019-02, certyfikaty ISO 9001, ISO 14001,). Dodatkowo szafki metalowe BHP do szatni oraz inne szafy socjalne ubraniowe są testowane w specjalnym laboratorium CBR (Centrum Badawczo Rozwojowe), które odpowiada za dopuszczenie do produkcji szaf metalowych wyłącznie o najwyższej jakości.

• Model SUM 32o wst o szerokości 60 cm to podwójna szafka metalowa ubraniowa. Wybierana najczęściej do szatni przemysłowych: wszędzie tam, gdzie pracownikowi trzeba zapewnić maksimum higieny i wygody przechowywania odzieży własnej oraz roboczej (drążek + haczyki na odzież + półka górna + lusterko + wizytownik + dodatkowy wieszak na ręcznik).
• Model SUM 42o wst o szerokości 80 cm to szafka metalowa ubraniowa dla 2 osób z komorami podzielonymi dodatkową pionową przegrodą, rozdzielającą odzież czystą od brudnej. Wybierana najczęściej do szatni przemysłowych: wszędzie tam, gdzie potrzebny jest podział odzieży wierzchniej i roboczej (drążek + haczyki na odzież + półka górna + lusterko + wizytownik + dodatkowy wieszak na ręcznik, przegroda pionowa w każdej komorze).
• Szafka pracownicza SUS 322 wst o szerokości 60 cm to model z 4 skrytkami (w środku znajduje się drążek i haczyki) o wysokości 90 cm, idealny do przechowywania odzieży własnej i rzeczy osobistych. Sprawdza się w szatniach o małej powierzchni, gdzie trzeba rozmieścić większą liczbę osób.
• Szafka SUL 32 z drzwiami typu „L” pozwala z kolei połączyć komfort (możliwość powieszenia odzieży) i oszczędność miejsca (dwie szafki w miejscu jednej standardowej). Jest to szafa o szerokości 60 cm, która posiada 4 komory L. Stosowana jest w szatniach pracowniczych, w których na małej powierzchni trzeba rozlokować większą liczbę pracowników. Szafki występują w modułach 2-, 4-, 6- i 8-osobowych. Szafki SUL są produkowane również w wersji o szerokości komory 40 cm – model SUL 41, SUL 42, SUL 43.

Jak wybrać odpowiednie szafki pracownicze BHP?

Podczas wyboru szafek pracowniczych należy uwzględnić liczbę użytkowników, dostępne miejsce w szatni, charakter pracy oraz wymagania higieniczne i branżowe. Zasadnicze jest dostosowanie: wymiarów, liczby komór i wyposażenia szafek (do ich zawartości, np. rodzaju i parametrów odzieży, środków ochronnych) oraz rodzaju zamka i materiałów.

Rodzaje szafek BHP

Szafki pojedyncze/jednokomorowe

• Każdy pracownik ma pełnowymiarową szafkę z pojedynczą komorą na odzież roboczą lub prywatną.
• Zapewniają najwięcej przestrzeni na przechowywanie i wygodę użytkowania.
• Dwie szafki jednokomorowe w jednym korpusie tworzą szafę podwójną.

Szafki dwukomorowe

• Dwie przegrodzone komory w jednej szafie.
• Jedna komora na odzież własną, druga na odzież roboczą.
• Sprawdzają się przy ograniczonej powierzchni.
• Stosowane w zakładach o podwyższonych wymaganiach higienicznych; ograniczają ryzyko przenoszenia zabrudzeń i zanieczyszczeń.

Szafki ze skrytkami

• Kilka mniejszych oddzielnie zamykanych skrytek w jednej szafie (np. cztery).
• Wykorzystywane głównie w firmach o dużej liczbie lub rotacji pracowników, np. w magazynach, halach czy podczas prac sezonowych.

Szafki typu „L”

• Komory i drzwi w kształcie litery „L” pozwalają przechowywać długą odzież wierzchnią oraz obuwie czy plecak/torbę.
• W wymiarach jednej standardowej szafki mieszczą się dwie, co oszczędza miejsce w szatni, ale kosztem mniejszej pojemności szafy (i wygody pracowników).

Liczba i wymiary szafek pracowniczych

Standardowe wymiary szafek BHP wynoszą:

• wysokość: 180 cm (+14 cm na nóżki/cokół + wysokość ewentualnej ławki/podstawy z siedziskiem stałym lub wysuwanym bądź postumenty bez siedzisk);

szerokość komór: moduł 30 cm – pojedyncza szafka, 60 cm – podwójna, 90 cm – potrójna, 120 cm – poczwórna. szerokość komór: moduł 40 cm – pojedyncza szafka, 80 cm – podwójna, 120 cm – potrójna.

• głębokość: 50 cm.

Są to parametry wygodne w większości zastosowań. Przepisy i aktualne normy nie narzucają minimalnych wymiarów – najlepiej po prostu dopasować je do rodzaju przechowywanej odzieży i przedmiotów oraz potrzeb pracowników.

Liczbę szafek najlepiej planować według zasady jedna szafka/jedna skrytka na jednego pracownika w każdej szatni.

Materiały, konstrukcja i trwałość szafek BHP

Najlepiej wybrać szafki z blachy stalowej o grubości 0,5–0,6 mm. Grubsza blacha zwiększa sztywność konstrukcji i odporność na uszkodzenia mechaniczne. Dobrze, jeśli producent zastosował dodatkowe profile wzmacniające drzwi i korpus.

Materiał musi być zabezpieczony przed korozją – w najsolidniejszych fabrykach stosuje się technologię konwersji cyrkonowej i powłokę nanoceramiczną. Tak przygotowany metal jest następnie malowany proszkowo, co w efekcie daje gładką, estetyczną powierzchnię odporną na zarysowania, wilgoć i detergenty.

Na trwałość mebli wpływa także konstrukcja zgrzewana wzmocniona spawami. Fabrycznie złożone szafy są stabilniejsze i mniej podatne na odkształcenia niż modele skręcane podczas montażu. W szafkach metalowych BHP oferowanych przez Profesmeb i Mebiuro niepotrzebny jest dodatkowy montaż, meble dostarczane są gotowe do użytkowania.

Wyposażenie dodatkowe i personalizacja szaf

W standardzie szafki ubraniowe BHP powinny być wyposażone w drążek ubraniowy, haczyki, półkę nad drążkiem oraz miejsce na wizytownik. Warto jednak pójść o krok dalej – pomyśleć o wygodzie pracowników i łatwości sprzątania szatni, czyli wybrać szafki z wyposażeniem dodatkowym, takim jak:

ławki, siedziska (pracodawca powinien zapewnić w szatni miejsca siedzące dla co najmniej 50% pracowników najliczniejszej zmiany);

• wewnętrzne półki na drobne przedmioty,
• cokoły i podstawy z ławeczką stałą lub wysuwaną,
• daszki skośne.

przegrody wewnętrzne

Najlepsi producenci szafek pracowniczych BHP oferują wiele możliwości dostosowania produktów w zakresie m.in.:

• kolorystyki;
• wyposażenia wewnętrznego;
• konstrukcji (np. możliwość wyboru wersji na cokole, z nóżkami, z ławką lub z podstawą wyposażoną w siedzisko i półkę na buty);
• rodzajów zamków (z opcją na klucz, kłódkę, na szyfr, kod pin lub kartę RFiD).

Higiena szafek ubraniowych BHP

W utrzymaniu higieny główną rolę odgrywa wentylacja szafek. Wentylacja ogranicza wilgoć i zapobiega powstawaniu nieprzyjemnych zapachów – umożliwia swobodny przepływ powietrza przez komorę, co przyspiesza wysychanie odzieży roboczej i zmniejsza ryzyko rozwoju bakterii czy pleśni.

W nowoczesnych szafkach, takich jak polecane modele SUM 320 W ST czy SUS 322 wst firmy Malow, stosuje się perforacje o zastrzeżonym wzorze przemysłowym, które łączą skuteczną wentylację z estetycznym wyglądem.

Zamki w szafkach pracowniczych

• Zamek cylindryczny – najpopularniejszy; zapewnia dobry poziom bezpieczeństwa i żywotność w stosunku do ceny, jest trwały i łatwy w obsłudze, dostępny w opcji z 1- lub 3-punktowym ryglowaniem drzwi.
• Zamek na kłódkę – ekonomiczny, nie wymaga przypisania klucza do szafki; mniej wygodny dla pracowników (o kłódce trzeba pamiętać), jednak pozwala na szybką wymianę kłódki w przypadku zagubienia kluczyków lub wymiany szafki na innego pracownika.
• Zamki szyfrowe mechaniczne – również pozwalają na dostęp bez użycia klucza, ale też nie wymagają pamiętania o kłódce. Są dość odporne na wilgoć czy zapylenie, lecz obsługuje się je znacznie wolniej niż zamki elektroniczne.
• Zamki elektroniczne i RFID (np. na kartę lub brelok) wygodne, umożliwiają szybki dostęp, centralne zarządzanie uprawnieniami i rejestrację otwarć, ale wiążą się z wyższym kosztem zakupu i serwisowania.
• System Master Key – pozwala administratorowi na awaryjne otwarcie dowolnej szafki bez naruszania zamka. System Master Key stosowany jest w zamkach standardowych na klucz, jak również w zamkach szyfrowych mechanicznych, ale wyłącznie w tych, które posiadają tzw. awaryjne otwieranie za pomocą klucza serwisowego. Jest to np. zamek A 2800 Euro-Lock, który w profesmeb.pl i mebiuro.pl często oferowany jest klientom wyposażającym szatnie i pomieszczenia socjalne – jako zamek dedykowany do szafek metalowych pracowniczych BHP oraz szafek metalowych śniadaniowych w jadalniach i stołówkach firmowych.

Dobry producent umożliwia zastosowanie w swoich meblach (zwykle na zamówienie) wszystkich tych rozwiązań.

Certyfikaty, atesty i gwarancja szafek pracowniczych

Na koniec warto zwrócić uwagę na certyfikaty uzyskane dla produktów bądź fabryki mebli i na gwarancję producenta.

• Gwarancja producenta szafek pracowniczych – powinna wynosić 5-10 lat i obejmować ochronę materiałową i konstrukcyjną. Długi okres gwarancyjny świadczy o zaufaniu producenta do jakości swoich wyrobów. Szafki metalowe oferowane przez Profesmeb i Mebiuro są objęte 10-letnią gwarancją.
• Atest higieniczny PZH – potwierdza, że materiał i wykonanie szafki są bezpieczne dla zdrowia ludzi.
• Certyfikaty zgodności z normami PN-EN ISO – potwierdzają, że produkt bądź system zarządzania w zakładzie został oceniony przez niezależną jednostkę certyfikującą jako zgodny z daną normą.
• Klasyfikacja ogniowa – określa reakcję materiału na ogień, co ma znaczenie w kontekście przepisów przeciwpożarowych (PPOŻ).
  
  

FAQ:

1. Jakie certyfikaty powinny mieć szafki BHP?

Warto wybierać modele z atestem PZH, produkowane wg. odpowiednich norm, oraz z certyfikatami ISO 9001 i ISO 14001 – potwierdzają one zgodność z przepisami i normami, a więc jakość i bezpieczeństwo produktów.

2. Jakie wymiary mają standardowe szafki pracownicze BHP?

Najczęściej szafki pracownicze BHP mają wysokość ok. 180 cm. Szerokość komór może wynosić 30 cm lub 40 cm dla modułów pojedynczych oraz 60 cm bądź 80 cm dla modułów podwójnych. Głębokość szaf zawsze wynosi 50 cm. Rozmiar szafek dobiera się do rodzaju przechowywanej odzieży i wyposażenia oraz warunków w szatni.

3. Czy wentylacja w szafkach BHP jest niezbędna?

Otwory wentylacyjne w szafkach zapobiegają powstawaniu wilgoci i przykrych zapachów, co jest szczególnie istotne przy odzieży mokrej lub zabrudzonej.

--

§8 i §11–16 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/ogolne-przepisy-bezpieczenstwa-i-higieny-pracy-16798974 (dostęp 13.08.2025).

§8 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/ogolne-przepisy-bezpieczenstwa-i-higieny-pracy-16798974 (dostęp 13.08.2025).